जांभूळ

 

ग्राम पंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम 

जांभूळ 

हे सदापर्णी वृक्ष आहे ज्याचे 

शास्त्रीय नाव Syzygium cumini आहे.

 हे भारतात विशेषतः महाराष्ट्रात नैसर्गिकरीत्या आढळते आणि त्याची फळे उन्हाळ्यात जांभळ्या रंगाची, गोड-तुरट चवीची येतात.

झाडाचे वर्णन 

जांभूळाचे झाड ३० ते ३५ मीटर उंचीपर्यंत वाढते, खोड पांढुरके असून पाने लांबट, टोकदार आणि समोरासमोर असतात. मार्च ते मे महिन्यात पांढरी सुगंधी फुले येतात आणि फळे पिकतात.

लागवड 

पावसाळ्यात गाळ मातीत लावावे; ६-७ वर्षांत फळे येतात. पुरेसा सूर्यप्रकाश आणि ओलावा आवश्यक असतो; सेंद्रिय खतांचा वापर करावा.

आरोग्य फायदे 

जांभूळ मधुमेह नियंत्रण, पचन सुधारणा, अतिसार, रक्तदोष आणि यकृत विकारांसाठी उपयुक्त आहे. बियांमध्ये जॅम्बोलिन असल्याने साखर कमी होते.

इतर उपयोग 

साल, पाने आणि बियांना आयुर्वेदात औषधी गुणधर्म आहेत; झाडाचे लाकूड मजबूत आणि पाणी शुद्ध करण्यास मदत करते.

जांभूळ (Jamun / Syzygium cumini) ही भारतात आढळणारी औषधी व फळझाडाची महत्त्वाची वनस्पती आहे.

थोडक्यात माहिती

कुळ: Myrtaceae

वृक्षप्रकार: सदाहरित, दाट छाया देणारा

फळांचा हंगाम: एप्रिल–जून

चव: तुरट-गोड

पौष्टिक घटक

लोह, कॅल्शियम, पोटॅशियम

व्हिटॅमिन C, अँटीऑक्सिडंट्स

फायबर

औषधी उपयोग

मधुमेह नियंत्रण: बिया व फळे रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यास मदत करतात

पचन सुधारणा: आम्लपित्त व अतिसारावर उपयुक्त

रक्तवर्धक: लोहामुळे हिमोग्लोबिन वाढण्यास मदत

दात-हिरड्यांसाठी: सालीचा काढा उपयोगी

इतर उपयोग

फळांपासून रस, सरबत, जॅम, विनेगर

लाकूड टिकाऊ; शेतीसाठी उपयोगी

रस्त्याकडेला व सार्वजनिक ठिकाणी सावलीसाठी लागवड

लागवड सूचना

माती: मध्यम ते खोल, निचरा चांगला

पाणी: मध्यम; पावसाळ्यात चांगली वाढ

लागवड अंतर: साधारण 8–10 मीटर