कृषिक्षेत्र

 🥭 आंबा पीक माहिती 1. हवामान व जमीन उष्ण व कोरडे हवामान आंब्यासाठी उत्तम. 24°C ते 30°C तापमान योग्य. चांगला निचरा असलेली मध्यम ते भारी जमीन योग्य. जमिनीचा सामू (pH) 5.5 ते 7.5 असावा. 2. प्रमुख जाती हापूस (Alphonso) केशर दशहरी लंगडा तोतापुरी अम्रपाली 3. लागवड पावसाळ्याच्या सुरुवातीला (जून-जुलै) लागवड करावी. कलमी रोपे वापरावीत. अंतर: 10 × 10 मीटर किंवा 8 × 8 मीटर. 4. खत व्यवस्थापन प्रति झाड दरवर्षी: शेणखत: 25 ते 50 किलो नत्र, स्फुरद, पालाश वयाप्रमाणे द्यावे. सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची फवारणी करावी. 5. पाणी व्यवस्थापन उन्हाळ्यात 7–10 दिवसांच्या अंतराने पाणी. ठिबक सिंचन अधिक फायदेशीर. फुलोऱ्याच्या काळात जास्त पाणी टाळावे. 6. प्रमुख कीड व रोग कीड तुडतुडे (Hopper) फळमाशी खोडकिडा रोग भुरी (Powdery mildew) करपा (Anthracnose) वेळेवर फवारणी व बागेची स्वच्छता ठेवावी. 7. फळ काढणी फळ पूर्ण वाढल्यानंतर काढणी करावी. जातीप्रमाणे मार्च ते जून दरम्यान काढणी होते. 8. उत्पादन चांगल्या व्यवस्थापनाखाली प्रौढ झाडापासून 100 ते 300 किलोपर्यंत उत्पादन मिळू शकते. विदर्भ (वाशिम परिसर) साठी सूचना उन्हाळ्यात ठिबक ...

  कृषिक 2026 : बारामती कृषी प्रदर्शनात शेतकऱ्यांसाठी नव्या तंत्रज्ञानाची मेजवानी बारामती | प्रतिनिधी बारामती येथे आयोजित करण्यात आलेल्या कृषिक 2026 कृषी प्रदर्शनाला शेतकरी, कृषी तज्ज्ञ, उद्योजक आणि विद्यार्थी यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे. आधुनिक शेती, स्मार्ट तंत्रज्ञान आणि शाश्वत विकास या संकल्पनेवर आधारित या प्रदर्शनात देशभरातील नामांकित कृषी कंपन्या, संशोधन संस्था व स्टार्टअप्स सहभागी झाले आहेत. या प्रदर्शनात ड्रोनद्वारे फवारणी, कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित शेती व्यवस्थापन, सूक्ष्म सिंचन प्रणाली, उच्च उत्पादन देणाऱ्या बियाण्यांचे प्रकार, तसेच सेंद्रिय शेती तंत्रज्ञान यांचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक शेतकऱ्यांना पाहायला मिळत आहे. यामुळे उत्पादन खर्च कमी करून उत्पन्न वाढविण्याचे नवे मार्ग शेतकऱ्यांसमोर खुले झाले आहेत. कृषिक 2026 अंतर्गत शेतकरी प्रशिक्षण शिबिरे, तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन सत्र, यशस्वी शेतकऱ्यांचे अनुभव कथन, तसेच शासकीय योजनांची माहिती देणारे विशेष स्टॉल्स आकर्षण ठरत आहेत. महिलांसाठी कृषी प्रक्रिया उद्योग, दुग्धव्यवसाय आणि मूल्यवर्धन यावर स्वतंत्र मार्गदर्शन सत्रांचे आ...

  ग्राम पंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम  जांभूळ  हे सदापर्णी वृक्ष आहे ज्याचे  शास्त्रीय नाव Syzygium cumini आहे.  हे भारतात विशेषतः महाराष्ट्रात नैसर्गिकरीत्या आढळते आणि त्याची फळे उन्हाळ्यात जांभळ्या रंगाची, गोड-तुरट चवीची येतात. झाडाचे वर्णन  जांभूळाचे झाड ३० ते ३५ मीटर उंचीपर्यंत वाढते, खोड पांढुरके असून पाने लांबट, टोकदार आणि समोरासमोर असतात. मार्च ते मे महिन्यात पांढरी सुगंधी फुले येतात आणि फळे पिकतात. लागवड  पावसाळ्यात गाळ मातीत लावावे; ६-७ वर्षांत फळे येतात. पुरेसा सूर्यप्रकाश आणि ओलावा आवश्यक असतो; सेंद्रिय खतांचा वापर करावा. आरोग्य फायदे  जांभूळ मधुमेह नियंत्रण, पचन सुधारणा, अतिसार, रक्तदोष आणि यकृत विकारांसाठी उपयुक्त आहे. बियांमध्ये जॅम्बोलिन असल्याने साखर कमी होते. इतर उपयोग  साल, पाने आणि बियांना आयुर्वेदात औषधी गुणधर्म आहेत; झाडाचे लाकूड मजबूत आणि पाणी शुद्ध करण्यास मदत करते. जांभूळ (Jamun / Syzygium cumini) ही भारतात आढळणारी औषधी व फळझाडाची महत्त्वाची वनस्पती आहे. थोडक्यात माहिती कुळ: Myrtaceae वृक्षप्रकार: स...

  ग्राम पंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम  नारळ वनस्पती  (माड किंवा श्रीफळ) ही ताड कुळातील उष्णकटिबंधीय वृक्ष आहे, ज्याचे  शास्त्रीय नाव Cocos nucifera आहे.  ही वनस्पती विषुववृत्तीय आणि उष्णकटिबंधीय प्रदेशांत, विशेषतः समुद्रकिनारी आढळते आणि तिचे बहुउपयोगी फळ जगभर प्रसिद्ध आहे. वैशिष्ट्ये  नारळ वृक्षाची उंची सुमारे ३० मीटरपर्यंत होते, तर पाने ४-६ मीटर लांबीची झाडाझावळ्यांची असतात. मुळे फायब्रस आणि विपुल असून खोलीपर्यंत ३ मीटरपर्यंत पसरतात, ज्यामुळे वाऱ्यांना तोंड देण्याची क्षमता येते. हे एकपाणंदी (monoecious) वृक्ष असून, प्रत्येक महिन्याला एक फुलांचा तुरा येतो आणि फळे तयार होण्यास १२ महिने लागतात. लागवड पद्धती  नारळासाठी रेतील माती किंवा किनारी alluvial जमिनी योग्य असून, पाण्याचा निचरा चांगला असावा. १x१x१ मीटर खड्डे खणून त्यात शेणखत, वाळू, माती आणि पालापाचोळा घालून रोपे लावावीत; अंतर ७.५x७.५ मीटर ठेवावे. पावसाळ्यात लागवड करून पहिल्या वर्षी सावली आणि पाणीपुरवठा करावा. प्रमुख जाती  उंच जाती: बाणवली (८०-१०० फळे/झाड), लक्षद्वीप ऑर्डिनरी...

  ग्राम पंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम  गवती चहा  ही एक सुगंधित तृणवर्गीय वनस्पती आहे ज्याचे  शास्त्रीय नाव Cymbopogon citratus आहे  आणि इंग्रजीत lemon grass म्हणतात.ही वनस्पती महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि केरळमध्ये मोठ्या प्रमाणात आढळते आणि चहाला सुगंध देण्यासाठी तिच्या पानांचा वापर होतो. वनस्पती वैशिष्ट्येगवती  चहा १.५ ते २ मीटर उंच वाढते, ती बहुवर्षायू आणि झुबक्यांनी वाढणारी एकदलीय वनस्पती आहे. पाने १-१.५ मीटर लांब, हिरवी आणि टोकाला निमुळती असतात, तर मुळे दाट तंतुमय असतात. ही बारमाही वनस्पती उष्णकटिबंधीय आणि समशीतोष्ण प्रदेशांत आढळते. आरोग्य फायदे  गवती चहाचा काढा ताप, सर्दी, खोकला, पोटदुखी आणि गॅससाठी उपयुक्त आहे. यात विटामिन सी, ए, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्स असल्याने रोगप्रतिकारशक्ती वाढवते, कोलेस्ट्रॉल नियंत्रित करते आणि डिटॉक्स करते. अतिरिक्त तेल संधेदुखी, कफ आणि वातावर गुणकारी आहे. तयार करणे  दोन कप पाणी उकळून त्यात बारीक चिरलेली गवती चहाची पाने, आले आणि चहापत्ती घाला, नंतर दूध आणि साखर टाकून एक उकळी द्या. शेवटी गाळून प्या, जेण...

ग्राम पंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम   गोड नीम  ही सामान्यतः "करी पत्ता" (Murraya koenigii) ही वनस्पती असते, जी कडू नीम (Azadirachta indica) सारखी दिसते पण तिचे पाने गोड चवीची आणि मसाल्यासाठी वापरली जातात.  ही भारतात विशेषतः महाराष्ट्रात सामान्य आहे आणि तिचे पाने करी, चटणी इत्यादीमध्ये टाकले जातात.  तिचे वैज्ञानिक नाव Murraya koenigii असून ती रुटेसी कुटुंबातील आहे. वनस्पतीचे वर्णन  गोड नीम हे लहान झुडप असते जे ३-६ मीटर उंचीपर्यंत वाढते. त्याची पाने चमकदार हिरवी, लांबट आणि सुगंधी असतात, ज्यामुळे ती पाककृतींमध्ये लोकप्रिय आहे. उपयोगपाकशास्त्रात:  करी पान म्हणून चावल, भाज्या आणि नॉन-व्हेज डिशेसमध्ये मरिनेशनसाठी वापरले जाते.औषधी: पाचन सुधारते, केस गळण कमी करते आणि रक्त शुद्ध करते. फायदेगोड नीमची पाने अँटिऑक्सिडंट्सने युक्त असतात, जे मधुमेह नियंत्रण आणि त्वचेच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरतात. ती कडू नीमपेक्षा सौम्य असल्याने नियमित आहारात सहज समाविष्ट करता येते.  🌿 गोड नीम वनस्पती (कढीपत्ता) गोड नीम ही भारतात प्रामुख्याने वापरली जाणारी ...

  ग्रामपंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम  बेल (शास्त्रीय नाव Aegle marmelos) हा रूटेसी कुलातील पानझडी, सुगंधी व काटेरी वृक्ष असून भारत, श्रीलंका आदी दक्षिण आशियाई देशांत नैसर्गिकरीत्या आढळतो. झाडाचा स्वभाव व ओळख  उंची साधारण 10–18 मीटरपर्यंत वाढू शकते, खोड मजबूत व साल जाड असते.पाने त्रिदली, सुगंधी व शिवपूजेसाठी वापरली जातात; फुले हिरवट पांढरी व सुगंधी असतात.फळ गोलसर, जाड सालीचे, पिवळसर व आतमध्ये गोड, चिकट, नारिंगी गर असतो. हवामान व लागवड  बेल झाडाला उष्ण, कोरडे उन्हाळे व सौम्य हिवाळा असलेले उपउष्णकटिबंधीय हवामान मानवते; 2–45°C तापमानात हे चांगले वाढते.कमी ते मध्यम पावसाच्या, कोरड्या प्रदेशातही हे चांगले तग धरते, म्हणून रुक्ष व हलक्या जमिनीतही लागवड शक्य आहे. वालुकामय किंवा गाळयुक्त, पाण्याचा निचरा चांगला होणारी जमीन (pH साधारण 6–7.5) योग्य; रोपे साधारण पावसाळ्यात लावणे हितावह. औषधी उपयोग (आयुर्वेद) पिकलेल्या फळाचा गर शीतल, सारक व मूत्रल मानला जातो; अतिसार, जुलाब, बद्धकोष्ठता अशा पचनविकारांत बेलफळाचे सरबत उपयोगी मानले जाते. विविध संशोधनांनुसार बेलाच्या...

मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान ग्राम पंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम  कोरफड ही अतिशय उपयुक्त औषधी वनस्पती आहे, तिचा उपयोग आरोग्य आणि सौंदर्य दोन्हीसाठी मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.तिला घृतकुमारी, कुमारी किंवा Aloe vera असेही म्हणतात. कोरफड म्हणजे काय? कोरफड ही बहुवर्षायू, मांसल पाने असलेली औषधी वनस्पती आहे.तिच्या पानांत पारदर्शक, चिकट जेलसारखा गर असतो; हाच औषध व सौंदर्यप्रसाधनांत वापरला जातो. वनस्पतीची ओळख  पाने जाड, लांब (सुमारे ४५–६० सेमी), काटेरी कडा व टोक असलेली, हिरव्या किंवा फिकट हिरव्या रंगाची असतात; काहींवर पांढरट ठिपके असतात.ऑगस्ट ते डिसेंबर दरम्यान लांब दांड्यावर पिवळसर–केशरी रंगाची नळीदार फुले येतात. आरोग्यदायी फायदे  कोरफडीच्या रसामुळे पचन सुधारते, बद्धकोष्ठता कमी होण्यास मदत होते आणि आतड्यातील उपयुक्त जिवाणू वाढतात.रक्तातील साखर, कोलेस्टेरॉल नियंत्रणात ठेवण्यास, वजन कमी करण्यात आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी कोरफड उपयोगी ठरू शकते; मात्र दीर्घकालीन सेवनापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक आहे.त्वचा व केसांसाठी उपयोगकोरफड जेल त्वचेला थंडा...

मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान  ग्राम पंचायत रिठद पंचायत समिती रिसोड जिल्हा परिषद वाशिम    तुळस माहिती मराठी तुळस ही घराघरात आढळणारी **पवित्र** आणि औषधी वनस्पती आहे, जी पूजा, आरोग्य आणि पर्यावरण या तिन्ही दृष्टीने महत्त्वाची मानली जाते.तिच्या पानांमध्ये औषधी घटक, सुगंधी तेल आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारे गुणधर्म आढळतात. ## तुळशीची ओळख   - तुळस लॅमिएसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव ऑसिमम सँक्टम किंवा ऑसिमम टेन्यूफ्लोरम आहे. - ही लहान झुडूपासारखी वनस्पती असून साधारण ३० ते १२० सेंमी उंच वाढते. - भारतात ती सर्वत्र लागवड व स्वाभाविकरित्या आढळते. ## प्रकार आणि वैशिष्ट्ये   - प्रमुख प्रकार: राम तुळस, कृष्ण (काळी) तुळस, रान/वन तुळस इत्यादी; काही स्त्रोतांमध्ये १०–१२ प्रकारांचे वर्णन आढळते.[ - कृष्ण तुळस औषधी उपयोगासाठी अधिक प्रभावी मानली जाते. - पानांना तीव्र सुगंध, तिखट-कडू चव व फुलांमध्ये सुगंधी तेल असते. ## धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व   - हिंदू धर्मात तुळशीला अत्यंत पवित्र मानून अंगणात/घरासमोर लावली जाते आणि रोज पूजा, प्रदक्षिणा केली ज...